ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ (Middle East) ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਦੇ ਬੱਦਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਡੂੰਘੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਹਾਲੀਆ ਬਿਆਨਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੇ ਇਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਮਲਾਵਰ ਰੁਖ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਂਟਰਲ ਕਮਾਂਡ (CENTCOM) ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਇਰਾਨ ਦੇ ਫੌਜੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ (Second Wave of Strikes) ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਹੁਣ ਸਿੱਧੀ ਜੰਗ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ
ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਂਟਰਲ ਕਮਾਂਡ (CENTCOM) ਵੱਲੋਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ X (ਪਹਿਲਾਂ ਟਵਿੱਟਰ) ‘ਤੇ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਹਮਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਹੇਠ ਦੁਪਹਿਰ 3 ਵਜੇ ਕੀਤੇ ਗਏ। CENTCOM ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫੌਜੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਰਾਨ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ ‘ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ’ (Strait of Hormuz) ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਧਮਕਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
CENTCOM ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ: “ਦੁਪਹਿਰ 3 ਵਜੇ, ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਫੌਜੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਲਈ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਹਿਮ ਜਲ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰ ਰੁਖ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣਾ ਹੈ।”
ਕਰੂਜ਼ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸਟੋਰੇਜ ਅਤੇ ਲਾਂਚ ਸਾਈਟਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ
ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਕਈ ਅਹਿਮ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। CENTCOM ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਅਤੇ ਜਲ ਸੈਨਾ ਨੇ ਗ੍ਰੇਟਰ ਟੁੰਬ ਟਾਪੂ (Greater Tunb Island) ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਈਰਾਨੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਕਰੂਜ਼ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸਟੋਰੇਜ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਂਚ ਪੈਡਾਂ ‘ਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਹਥਿਆਰਾਂ (Precision-Guided Munitions) ਨਾਲ ਲਗਭਗ 90 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਬੰਬਾਰੀ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਈਰਾਨੀ ਸਥਾਨਕ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ‘ਅਹਵਾਜ਼’ (Ahvaz) ਅਤੇ ‘ਚਾਬਹਾਰ’ (Chabahar) ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਈਰਾਨੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਧਮਾਕੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਹਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣ ਕਾਰਨ।
ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦਾ ਬਿਆਨ ਅਤੇ ਬਦਲਦੇ ਹਾਲਾਤ
ਇਸ ਪੂਰੇ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਆਸੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ (Donald Trump) ਦਾ ਬਿਆਨ ਵੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਈਰਾਨੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ‘ਮੋਜਤਬਾ ਖਾਮੇਨੇਈ’ (Mojtaba Khamenei) ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁਣ 90 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਟਰੰਪ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ‘ਤੇ 20% ਟੋਲ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ (Gulf Countries) ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੀਕਰਨ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟਰੰਪ ਦੀ ਇਸ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਟੈਕਸ ਯੋਜਨਾ ‘ਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਤਿੱਖੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ‘ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਾਕੂਆਂ’ ਵਰਗੇ ਰੁਖ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਅਮਰੀਕੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵੱਲੋਂ ਇਰਾਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਨਾਕਾਬੰਦੀ
ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਇੰਨਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਈਰਾਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਨਾਕਾਬੰਦੀ (Naval Blockade) ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। CENTCOM ਨੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੋਕ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਅਮਰੀਕੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ (US Navy Warships) ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਵਪਾਰ ਜਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ।
IRGC ਦਾ ਪਲਟਵਾਰ
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਰਾਨ ਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰਵਾਈ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਫੌਜੀ ਸ਼ਾਖਾ ‘ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕਾਰਪਸ’ (IRGC) ਨੇ ਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਬਹਿਰੀਨ (Bahrain) ਅਤੇ ਕੁਵੈਤ (Kuwait) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ‘ਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਰਾਨ ਦੇ ਇਸ ਪਲਟਵਾਰ ਨੇ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਆਪਣੇ ਹਮਲੇ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਪੂਰੇ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਵੇਗਾ।
ਇਸ ਤਾਜ਼ਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇਰਾਨ ਤੇ ਹਮਲਾ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵਧਦੀ ਬੰਬਾਰੀ ਕਾਰਨ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ (Crude Oil Prices) ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ ਆਉਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ (UN) ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਗਲੋਬਲ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਰਤਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਰ CENTCOM ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਫੌਜ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰ ਰੁਖ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪੜ੍ਹੋ ਹੋਰ ਖ਼ਬਰਾਂ: ‘ਸਤਲੁਜ’ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਤਾਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ‘ਤੇ ਸੰਕਟ!
Dalveer Singh is a Punjabi news writer with StudioX News, covering Canadian news and current affairs for Punjabi-speaking readers. He has over five years of experience in journalism, editing, and Punjabi-language content, including work as a sub-editor at Zee Media and covering breaking news and national events. He holds a Master's in Political Science and writes with a focus on accuracy, clarity, and the stories that matter to the Punjabi community in Canada.
