ਈਰਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਸੂਦ ਪੇਜ਼ੇਸ਼ਕੀਅਨ ਨੇ PM ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਰਹੂਮ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖ਼ਾਮੇਨੇਈ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੱਦਾ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।
ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ (West Asia) ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵੱਡੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਦਰਮਿਆਨ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਸੂਦ ਪੇਜ਼ੇਸ਼ਕੀਅਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਮਰਹੂਮ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖ਼ਾਮੇਨੇਈ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਦਫ਼ਨਾਈ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੱਦਾ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਈਰਾਨੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ (MEA) ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਕੂਟਨੀਤਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਬੇਹੱਦ ਅਹਿਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਸੱਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਬਦਲਦੇ ਗਲੋਬਲ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸ਼ੈਡਿਊਲ
ਈਰਾਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਮਰਹੂਮ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖ਼ਾਮੇਨੇਈ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਉਲੀਕੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਪੰਨ ਹੋਣਗੀਆਂ:
4 ਅਤੇ 5 ਜੁਲਾਈ: ਤੇਹਰਾਨ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਮੁਸੱਲਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਮਰਹੂਮ ਆਗੂ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਆਮ ਜਨਤਾ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
6 ਜੁਲਾਈ: ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੇਹਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਜਨਾਜ਼ਾ (State Funeral) ਕੱਢਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਤੇਹਰਾਨ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
7 ਅਤੇ 8 ਜੁਲਾਈ: ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਕੌਮ (Qom) ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਇਰਾਕ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ੀਆ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਜਫ਼ ਅਤੇ ਕਰਬਲਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਸਭਾਵਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।
9 ਜੁਲਾਈ: ਖ਼ਾਮੇਨੇਈ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਮਸ਼ਹਦ (Mashhad) ਵਿੱਚ ਇਮਾਮ ਰੇਜ਼ਾ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪੁਰਦ-ਏ-ਖ਼ਾਕ (ਦਫ਼ਨ) ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਈਰਾਨੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2 ਕਰੋੜ ਦੇ ਕਰੀਬ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕੀ PM ਮੋਦੀ ਜਾਣਗੇ ਈਰਾਨ?
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ PM ਮੋਦੀ ਖ਼ੁਦ ਇਸ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਮੰਡਲ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਦੇਖੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ
1. ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤੈਅ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੌਰੇ: PM ਮੋਦੀ ਦਾ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਹੀ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਸਮੇਤ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਤਿੰਨ-ਦੇਸ਼ੀ ਦੌਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਤੈਅ ਹੈ।
2. ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ:ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਈਰਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਇਬਰਾਹੀਮ ਰਾਇਸੀ ਦੀ ਇੱਕ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਗਦੀਪ ਧਨਖੜ ਨੇ ਤੇਹਰਾਨ ਜਾ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸੀਨੀਅਰ ਮੰਤਰੀ ਜਾਂ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੱਦੇ ਦੇ ਭਾਰਤ-ਈਰਾਨ ਸਬੰਧਾਂ (India-Iran Relations) ਲਈ ਮਾਇਨੇ
ਰਣਨੀਤਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ PM ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੱਦਾ ਭੇਜਣਾ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਹਰਾਨ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਖੇਤਰੀ ਭਾਈਵਾਲ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਕਈ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।
ਚਾਬਹਾਰ ਬੰਦਰਗਾਹ (Chabahar Port Project)
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਂਝਾ ਰਣਨੀਤਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਚਾਬਹਾਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੰਦਰਗਾਹ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਬਾਈਪਾਸ ਕਰਕੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਸਿੱਧੀ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੀਐਮ ਮੋਦੀ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦ ਈਰਾਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਤਿਕੋਣੀ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਸਨ।
ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ (Energy Security) ਅਤੇ ਵਪਾਰ
ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਈਰਾਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕੱਚਾ ਤੇਲ (Crude Oil) ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਇਸ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆਈਆਂ, ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਵੇਂ ਵਪਾਰਕ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਕਰੰਸੀ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸੰਤੁਲਿਤ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਤੰਤਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਿੱਥੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੰਧ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਦੂਤਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਵੇਗੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਲੋਬਲ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ।
ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ ਇਸ ਸੱਦੇ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਡਿਪਲੋਮੇਸੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੇਖਣਾ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ PM ਮੋਦੀ ਆਪਣੇ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਮਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਖ਼ੁਦ ਤੇਹਰਾਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਰਾਹੀਂ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਤੈਅ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਘਟਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਵੇਗੀ।
Dalveer Singh is a Punjabi news writer with StudioX News, covering Canadian news and current affairs for Punjabi-speaking readers. He has over five years of experience in journalism, editing, and Punjabi-language content, including work as a sub-editor at Zee Media and covering breaking news and national events. He holds a Master's in Political Science and writes with a focus on accuracy, clarity, and the stories that matter to the Punjabi community in Canada.
