ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸੂਰਤ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਸੈੱਲ ਨੇ ਇੱਕ 18 ਸਾਲਾ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਜਾਅਲੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਣਾ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਨਪੁਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ 11ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰੋਹਿਤ ਵੀਰੇਂਦਰਸਿੰਘ ਸ਼ਾਕਿਆ ਨੇ AI ਟੂਲਸ ਅਤੇ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਚੈਨਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਨਕਲੀ APK ਬਣਾਈ ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਐਪਸ ਵਰਗੇ ਸਨ। ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਐਪਸ ਨੇ 21,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 2,928 ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹੇਠ ਆ ਗਈਆਂ।
AI ਤੇ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਏ ਗਏ 121 ਨਕਲੀ ਐਪਸ, ਮਾਲਵੇਅਰ 15,000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਵਿੱਚ ਵੇਚੇ
ਸੂਰਤ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋਸ਼ੀ ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਾਕਿਆ ਨੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੋਡਿੰਗ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਛੱਡਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸਨੇ ਐਂਡਰਾਇਡ APK ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਏਆਈ ਟੂਲਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅਸਲੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਐਪਸ ਜਾਪਦੇ ਸਨ। ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਹ ਐਪਸ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਗਾਹਕੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਲਗਭਗ 15,000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ।
ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋਸ਼ੀ ਨੇ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਐਪਸ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਪਹਿਲੀ ਇੱਕ “ਵਿਕਟਿਮ ਐੱਪ” ਸੀ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਟਸਐਪ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਾਧਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸਨੂੰ ਇੰਸਟਾਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਫੋਨ ਮਾਲਵੇਅਰ ਨਾਲ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਇੱਕ “ਐਡਮਿਨ ਐਪ” ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਫੋਨ ਨੂੰ ਰਿਮੋਟਲੀ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ।
ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਜਾਅਲੀ ਐਪਸ ਨੇ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (SBI), ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ (PNB), ਐਕਸਿਸ ਬੈਂਕ, ICICI ਬੈਂਕ, UCO ਬੈਂਕ, ਯੂਨੀਅਨ ਬੈਂਕ, ਆਧਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ, PM ਕਿਸਾਨ, RTO ਚਲਾਨ ਪੋਰਟਲ, BigBasket, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜਾਪਦੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਦਿੱਖ ਨੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਣਾ ਆਸਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਐਪਸ ਨੇ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ OTP, ਬੈਂਕਿੰਗ ਪਾਸਵਰਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਅਸਲ-ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾ ਲਏ ਗਏ।
ਸੂਰਤ ਦੇ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਹਵਾ, 21,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਸੰਕਰਮਿਤ
ਇਹ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ ਉਦੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਮਈ 2026 ਵਿੱਚ ਸੂਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਵਾਸੀ ਨੇ ਸਾਈਬਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ। ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਨੂੰ WhatsApp ‘ਤੇ “PNB One.apk” ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਫਾਈਲ ਭੇਜੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਪ ਮੰਨ ਕੇ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕੀਤਾ। ਐਪ ਇੰਸਟਾਲ ਕਰਨ ‘ਤੇ, ਉਸਦਾ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਹੈਕ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਕਢਵਾ ਲਏ ਗਏ। ਪੀੜਤ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਈਬਰ ਹੈਲਪਲਾਈਨ 1930 ‘ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਰਤ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਸੈੱਲ ਨੇ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਡਿਜੀਟਲ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਨੇ ਕੁੱਲ 121 ਨਕਲੀ APK ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਐਪਸ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 21,672 ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ‘ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 2,928 ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਸਨ, ਅਤੇ 54,094 ਸ਼ੱਕੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਾਲੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਕੁੱਲ ਰਕਮ ਲਗਭਗ 64.38 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ।
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਤੋਂ ਦੋ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੈਪਟਾਪ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਇਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਜਾਮਤਾਰਾ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸਾਈਬਰ ਗੈਂਗ ਇਸ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਐਪ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਪ ਸਟੋਰ ਤੋਂ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਟਸਐਪ, ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ, SMS, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਲਿੰਕ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜੀਆਂ ਗਈਆਂ APK ਫਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕੀ ਐਪ ਇੰਸਟਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਅਣਇੰਸਟੌਲ ਕਰੋ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਈਬਰ ਹੈਲਪਲਾਈਨ 1930 ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
ਹੋਰ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹੋਂ: NEET Row: ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਜੇ ਦੇ TVK ਨੇ NEET ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀਤੀ ਮੰਗ, ਕੇਂਦਰ ‘ਤੇ ਸਾਧਿਆ ਨਿਸ਼ਾਨਾ
Arsh is a multilingual news writer and content specialist at StudioX News with more than 8 years of experience in journalism, digital media, and multilingual content. Holding Master's degrees in Journalism & Mass Communication and Punjabi, along with a PGDPR and Diploma in Life Coaching, He has published numerous national and international research papers and diverse news articles across digital and traditional media.
