ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧ ਰਹੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਦਰਮਿਆਨ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਟਰੰਪ (Trump) ਅਨੁਸਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਫੌਜੀ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਪਰ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ—ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (UAE) ਅਤੇ ਕਤਰ ਵੱਲੋਂ ਆਈਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਕੂਟਨੀਤਕ ਅਪੀਲਾਂ ਅਤੇ ਫੋਨ ਕਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੇ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਫਿਲਹਾਲ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਓਵਲ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਟਰੰਪ (Trump) ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਲਈ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਇਹ “ਆਖਰੀ ਮੌਕਾ” (Last Chance) ਹੈ।
ਤਹਿਰਾਨ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਬਾਰੇ ਬੋਲਦਿਆਂ, ਟਰੰਪ (Trump) ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਆਖਰੀ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਦਾ ਆਖਰੀ ਮੌਕਾ ਹੈ।” ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਈਰਾਨ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਟਰੰਪ (Trump) ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਈਰਾਨ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ‘ਤੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਯੂਏਈ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਤਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵੀ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਆਖਰੀ ਮੌਕਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।”
ਈਰਾਨ ਵਲੋਂ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ
ਟਰੰਪ (Trump) ਨੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੰਬੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਹੈ। ਸਾਡੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਹੈ।”
ਟਰੰਪ (Trump) ਨੇ ਅੱਗੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਕੂਟਨੀਤਕ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਟਰੰਪ (Trump) ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਕੱਲ੍ਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਸੀ, ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਮਲੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਸਖ਼ਤ। ਅਸੀਂ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ੋਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੇ ਫ਼ੋਨ ਕੀਤਾ, ਯੂਏਈ ਨੇ ਫ਼ੋਨ ਕੀਤਾ, ਕਤਰ ਨੇ ਫ਼ੋਨ ਕੀਤਾ। ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਫ਼ੋਨ ਆਏ।”
ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ, ਮੈਂ ‘ਭੀਖ ਮੰਗਣਾ’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਈਰਾਨ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ, ਮੇਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਅਸੀਂ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨਿਸ਼ਸਤਰੀਕਰਨ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ।”
ਪਰਮਾਣੂ ਨਿਸ਼ਸਤਰੀਕਰਨ ‘ਤੇ ਅੜੇ Trump
ਟਰੰਪ (Trump) ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਈਰਾਨੀ ਪਰਮਾਣੂ ਖਤਰੇ ਦਾ ਪੱਕਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕੱਢਿਆ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਨਿਬੇੜਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਟਰੰਪ (Trump) ਨੇ ਈਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਪਿਛਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਵੀ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਹਿਰਾਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ B2 ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਟੱਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੁਹਰਾਇਆ ਕਿ ਈਰਾਨ ਕੋਲ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ‘ਤੇ ਪੂਰਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਜਾਂ ਪੂਰਾ ਸਮਰਪਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਈਰਾਨ ਦਾ ਪਲਟਵਾਰ: ਦੁਵੱਲੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਰੱਦ
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਈਰਾਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਈਰਾਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਇਸਮਾਈਲ ਬਾਘਾਈ (Esmaeil Baghaei) ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤਹਿਰਾਨ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੀ ਦੁਵੱਲੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਈਰਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਟਰੰਪ (Trump) ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਗਿੱਦੜ ਭਬਕੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਬਾਰੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਬਾਘਾਈ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਓਮਾਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਇਆ ਸਮਝੌਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ।
ਖੇਤਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਆਲਮੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧ ਰਹੇ ਇਸ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਤਣਾਅ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Middle East) ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਸਿਰੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦੀ, ਤਾਂ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਛਿੜ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਗਲੋਬਲ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ‘ਤੇ ਪਵੇਗਾ।
ਹੋਰ ਖ਼ਬਰਾਂ: E20 ਪੈਟਰੋਲ ਖਿਲਾਫ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਤਾ ਪਾਸ
SIR: ਪੰਜਾਬ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ 20 ਲੱਖ ਵੋਟਰ ਗਾਇਬ, ਜਾਰੀ ਹੋਵੇਗਾ ਡਰਾਫਟ
Canada ਦੇ ਗੁਰੂਘਰ ‘ਚ ਗੋਲਕ ਦੇ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਟਕਰਾਅ
Dalveer Singh is a Punjabi news writer with StudioX News, covering Canadian news and current affairs for Punjabi-speaking readers. He has over five years of experience in journalism, editing, and Punjabi-language content, including work as a sub-editor at Zee Media and covering breaking news and national events. He holds a Master's in Political Science and writes with a focus on accuracy, clarity, and the stories that matter to the Punjabi community in Canada.
