ਕੈਨੇਡਾ ਡੇਅ (Canada Day) ਹਰ ਸਾਲ 1 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ 1867 ਵਿੱਚ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਗਠਨ ਅਤੇ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਆਫ਼ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੈਨੇਡਾ ਡੇਅ (Canada Day) ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਹਾੜਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ 1 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਹੈਰੀਟੇਜ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਦਿਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਓਟਾਵਾ (Ottawa) ਸਮੇਤ ਹਰ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਗਮ ਉਲੀਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ: 1 ਜੁਲਾਈ 1867 (The History of July 1, 1867)ਇਸ ਦਿਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਾਲ 1867 ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
1 ਜੁਲਾਈ 1867 ਨੂੰ ‘ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੋਰਥ ਅਮੈਰਿਕਾ ਐਕਟ’ (British North America Act), ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ‘ਸੰਵਿਧਾਨ ਐਕਟ 1867’ (Constitution Act, 1867) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।ਇਸ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲੋਨੀਆਂ—ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ ਆਫ਼ ਕੈਨੇਡਾ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਓਨਟਾਰੀਓ ਅਤੇ ਕਿਊਬਿਕ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ), ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ, ਅਤੇ ਨਿਊ ਬ੍ਰੰਸਵਿਕ—ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਇਕੱਠਾ ਦੇਸ਼ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਆਫ਼ ਕੈਨੇਡਾ’ (Dominion of Canada) ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (Canadian Confederation) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ।
‘ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਡੇਅ’ ਤੋਂ ‘ਕੈਨੇਡਾ ਡੇਅ’ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਡੇਅ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ‘ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਡੇਅ’ (Dominion Day) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।1879 ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਾਨਤਾ: ਸਾਲ 1879 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਕਾਨੂੰਨ (Federal Law) ਪਾਸ ਕਰਕੇ 1 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਡੇਅ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।1982 ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਤਬਦੀਲੀ: ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ 27 ਅਕਤੂਬਰ 1982 ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਸੀ। ਇਸ ਸਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ (Patriation of the Constitution)। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ‘ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਡੇਅ’ ਦਾ ਨਾਮ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਦਲ ਕੇ ‘ਕੈਨੇਡਾ ਡੇਅ’ (Canada Day) ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਕੈਨੇਡਾ ਡੇਅ ਕਿਵੇਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਕੈਨੇਡਾ ਡੇਅ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰੰਗਾਰੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਹੈਰੀਟੇਜ (Canadian Heritage) ਮੁਤਾਬਕ ਜਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਹਿੱਲ, ਓਟਾਵਾ ਵਿਖੇ ਮੁੱਖ ਸਮਾਗਮ: ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਮਾਗਮ ਰਾਜਧਾਨੀ ਓਟਾਵਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰੇਡਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਸ਼ੋਅ:
ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਰੇਡਾਂ ਕੱਢੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਾਈਵ ਕੰਸਰਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਆਤਸ਼ਬਾਜ਼ੀ (Fireworks): ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਸਮਾਨ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਆਤਸ਼ਬਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਸੰਦੀਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।ਲਾਲ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ: ਇਸ ਦਿਨ ਲੋਕ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਦੇ ਰੰਗ (ਲਾਲ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ) ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ‘ਤੇ ਮੈਪਲ ਲੀਫ (Maple Leaf) ਦੇ ਟੈਟੂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸਮਾਰੋਹ
ਇਸ ਖਾਸ ਦਿਨ ‘ਤੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸਮਾਰੋਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ।ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ (Diversity and Reflection)ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਕੈਨੇਡਾ ਡੇਅ ਸਿਰਫ਼ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਤਮ-ਮੰਥਨ (Reflection) ਦਾ ਦਿਨ ਵੀ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕ ਇਸ ਦਿਨ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ (First Nations, Inuit, and Métis) ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਿਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਲਟੀਕਲਚਰਲ (Multicultural) ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਹਨ।
Dalveer Singh is a Punjabi news writer with StudioX News, covering Canadian news and current affairs for Punjabi-speaking readers. He has over five years of experience in journalism, editing, and Punjabi-language content, including work as a sub-editor at Zee Media and covering breaking news and national events. He holds a Master's in Political Science and writes with a focus on accuracy, clarity, and the stories that matter to the Punjabi community in Canada.
